बारा, जेठ १२ — राष्ट्रिय आर्थिक गणना–२०८२ अन्तर्गत बारामा हालसम्म करिब ८१ प्रतिशत स्थलगत तथ्याङ्क संकलन सम्पन्न भएको छ। जिल्ला आर्थिक गणना कार्यालय बाराका अनुसार गणक तथा सुपरिवेक्षकहरूको सक्रियताका कारण अपेक्षाभन्दा छिटो प्रगति हासिल भएको हो।
यसै सन्दर्भमा जिल्ला आर्थिक गणना अधिकारी राजेश दाससँग गरिएको विस्तृत कुराकानी:
प्रश्नः राष्ट्रिय आर्थिक गणना–२०८२ भनेको के हो?
उत्तरः राष्ट्रिय आर्थिक गणना नेपाल सरकारद्वारा सञ्चालन गरिएको एक महत्वपूर्ण राष्ट्रिय अभियान हो। कुनै निश्चित स्थानमा वस्तु उत्पादन, बिक्री वा सेवा प्रदान गर्ने सबै प्रकारका आर्थिक क्रियाकलाप सञ्चालन गर्ने प्रतिष्ठानहरूको विवरण संकलन गर्ने कार्य नै आर्थिक गणना हो। नेपालमा सन् २०१८ (वि.सं. २०७५) मा पहिलोपटक आर्थिक गणना सम्पन्न गरिएको थियो।
प्रश्नः आर्थिक गणनाको मुख्य उद्देश्य के हो?
उत्तरः आर्थिक तथ्याङ्क उत्पादन गर्नु, नीति निर्माणका लागि आधार तयार गर्नु, विकास योजना निर्माण गर्नु, अर्थतन्त्रको वास्तविक आकार निर्धारण गर्नु, रोजगारीको अवस्था विश्लेषण गर्नु तथा लगानी प्रवर्द्धन गर्नु यसको मुख्य उद्देश्य हो।
प्रश्नः संकलित विवरण गोप्य रहन्छ कि सार्वजनिक गरिन्छ?
उत्तरः तथ्याङ्क ऐन, २०७९ अनुसार संकलित सबै विवरण पूर्ण रूपमा गोप्य रहन्छ। व्यक्तिगत व्यवसाय वा प्रतिष्ठानको विवरण सार्वजनिक गरिँदैन, केवल समष्टिगत तथ्याङ्कीय प्रयोजनका लागि मात्र प्रयोग गरिन्छ।
प्रश्नः बारा जिल्लामा हालसम्मको प्रगति कस्तो छ?
उत्तरः हालसम्म जिल्लामा करिब ८१ प्रतिशत स्थलगत तथ्याङ्क संकलन सम्पन्न भएको छ। सबै पालिकाहरूमा गणक तथा सुपरिवेक्षक टोली सक्रिय रूपमा कार्यरत छन्। विशेषगरी कलैया उपमहानगरपालिका, जितपुरसिमरा उपमहानगरपालिका, निजगढ नगरपालिका र महागढीमाई नगरपालिका क्षेत्रमा राम्रो प्रगति भएको छ। बाँकी क्षेत्रमा पनि काम तीव्र रूपमा अघि बढिरहेको छ।
प्रश्नः कुन–कुन क्षेत्रहरू आर्थिक गणनामा समेटिएका छन्?
उत्तरः कृषि (दर्ता भएका मात्र), वन तथा माछापालन, खानी तथा उत्खनन्, औद्योगिक उत्पादन, विद्युत, ग्यास, पानी आपूर्ति, निर्माण, व्यापार, यातायात, आवास तथा भोजन सेवा, सूचना तथा सञ्चार, वित्तीय तथा बीमा, घरजग्गा कारोबार, पेशागत तथा प्राविधिक सेवा, शिक्षा, स्वास्थ्य, सामाजिक कार्य, मनोरञ्जन तथा अन्य सबै प्रकारका सेवा क्षेत्र समेटिएका छन्।
प्रश्नः गणकहरूलाई कस्ता चुनौती देखिएका छन्?
उत्तरः कतिपय व्यवसायीहरू कार्यालय वा पसलमा अनुपस्थित हुनु, केहीले विवरण दिन हिच्किचाउनु, फोन सम्पर्क नहुनु तथा व्यस्त बजार क्षेत्रमा समय व्यवस्थापन कठिन हुनु प्रमुख चुनौती हुन्। यद्यपि अधिकांश स्थानमा राम्रो सहयोग प्राप्त भइरहेको छ।
प्रश्नः व्यवसायीहरूको प्रतिक्रिया कस्तो छ?
उत्तरः धेरैजसो व्यवसायीहरूले आर्थिक गणनालाई सकारात्मक रूपमा लिएका छन्। उनीहरूको भनाइमा सही तथ्याङ्क संकलन भएमा सरकारले उद्योग तथा व्यापार क्षेत्रलाई लक्षित नीति बनाउन सहज हुनेछ।
एक व्यवसायीको भनाइ:
“पहिलो पटक यति व्यवस्थित ढंगले व्यवसायको विवरण संकलन भइरहेको अनुभव भयो। सरकारले सही तथ्याङ्कका आधारमा योजना बनाओस् भन्ने अपेक्षा छ।”
एक उद्योगीको भनाइ:
“औद्योगिक क्षेत्रको वास्तविक अवस्था सरकारसमक्ष पुग्नुपर्छ। यसले भविष्यमा लगानी र रोजगारी बढाउन मद्दत पुर्याउन सक्छ।”
प्रश्नः सुपरिवेक्षकहरूको भूमिका के हो?
उत्तरः सुपरिवेक्षकहरूले गणकहरूको कामको अनुगमन, तथ्याङ्कको गुणस्तर परीक्षण तथा दैनिक प्रगति मूल्यांकन गरिरहेका छन्। आवश्यक परे स्थलगत निरीक्षण र डाटा प्रमाणीकरणसमेत गरिँदै आएको छ।
प्रश्नः डाटा अपलोडमा कुनै समस्या छ?
उत्तरः केही स्थानमा इन्टरनेट तथा प्राविधिक समस्याका कारण डाटा अपलोडमा ढिलाइ भएको छ। तर समस्या समाधान गर्दै नियमित रूपमा डाटा अपलोड भइरहेको छ।
प्रश्नः राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयको भूमिका के हो?
उत्तरः राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय, थापाथलीले देशभरका जिल्ला आर्थिक गणना कार्यालयमार्फत समन्वय, प्राविधिक सहयोग, अनुगमन तथा निर्देशन प्रदान गर्दै गणनालाई व्यवस्थित रूपमा अघि बढाइरहेको छ।
प्रश्नः बारा जिल्लाको आर्थिक महत्व किन विशेष छ?
उत्तरः बारा जिल्ला नेपालको महत्वपूर्ण औद्योगिक तथा व्यापारिक केन्द्र हो। पथलैया औद्योगिक क्षेत्र, सिमरा करिडोर तथा सीमावर्ती व्यापारिक गतिविधिका कारण जिल्लाको आर्थिक गतिविधि अत्यन्त सक्रिय छ। यहाँ ठूला उद्योगदेखि साना व्यवसायसम्मको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको छ।
प्रश्नः जिल्ला प्रशासन, उद्योग वाणिज्य संघ र स्थानीय तहहरूको सहयोग कस्तो छ?
उत्तरः अत्यन्त सकारात्मक छ। जिल्ला प्रशासन कार्यालय, उद्योग वाणिज्य संघ तथा जिल्लाका सबै स्थानीय तहहरूले गणना कार्यमा सक्रिय सहयोग गरिरहेका छन्।
प्रश्नः नागरिकले किन सहयोग गर्नुपर्छ?
उत्तरः यो राष्ट्रिय अभियान भएकाले सही तथ्याङ्कका आधारमा मात्रै सरकारलाई प्रभावकारी नीति बनाउन सम्भव हुन्छ। त्यसैले गणकहरू पुग्दा सही विवरण उपलब्ध गराउनु सबै नागरिकको जिम्मेवारी हो।
प्रश्नः बाँकी काम कहिले सम्पन्न हुन्छ?
उत्तरः बाँकी १९ प्रतिशत काम पनि तोकिएको अवधि अर्थात २०८३ असार ७ गतेभित्र सम्पन्न हुने अपेक्षा गरिएको छ।
